آزادى فكر و اندیشه

به هر حال با همه اختلافاتی که در این زمینه وجود دارد، به نظر میرسد، همین که فرد بتواند فارغ از مداخله و یا تهدید، آزار، شکنجه و اجبار دیگران ، زندگی دلخواه خود را انتخاب نماید، به حد اقل آزادی دست یافته است. این مقدار آزادی شامل آزادی عقیده، مذهب، بیان و مالکیت میشود و آزادیهای سیاسی نیز در همین چارچوب مفهوم پیدا میکند.

متفکران و نظریه پردازان مدافع حقوق بشر روی دو جنبه آزادی فردی و آزادی مدنی تکیه و تأکید میکنند. چون آزادی فردی به شخص امکان میدهد تا هرکاری که مایل است انجام بدهد، به شرطی که مانع آزادی دیگران در انجام دادن همان کار نگردد. در آزادی فردی نه شخص به انجام کاری که مایل به انجام آن نیست، مجبور میگردد و نه از انجام کاری که مایل است آن را انجام دهد، بازداشته میشود.

در ماده سه اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است که:
"هر فردی حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد."
منظور از آزادی در اینجا همان آزادی فردی است؛ چون در آزادی مدنی تنها به افراد بالغ جامعه این توانایی داده میشود، که آزادانه در اداره و تصمیمگیری جمعی سهم بگیرد و به حیث یک عضو فعال و دارای مسوولیت در کارهای سیاسی و اجتماعی مشارکت داشته باشد.

آزادی ابعاد گسترده و وسیعی دارد که از آزادیهای فیزیکی شروع می شود و تاآزادیهای مدنی، اجتماعی و سیاسیی را شامل می شود. قانون اساسی در مورد آزادی و جنبه های مختلف آن چنین مقرر می دارد که:
- آزادي حق طبيعي انسان است. اين حق جز آزادي ديگران ومصالح عامه که توسط قانون تنظيم مي گردد، حدودي ندارد.
آزادي وکرامت انسان از تعرض مصون است.
دولت به احترام وحمايت آزادي وکرامت انسان مکلف مي باشد. "مادهء بيست وچهارم"
- اتباع افغانستان حق انتخاب کردن وانتخاب شدن رادارا مي باشند.
شرايط وطرز استفاده از اين حق توسط قانون تنظيم مي گردد. "مادهء سي وسوم"
- آزادي بيان از تعرض مصون است.
هر افغان حق دارد فکر خود را به وسيلهء گفـتار، نوشتـه، تصـوير ويا وسايل ديگر، بارعايت احكام مندرج اين قانون اساسي اظهار نمايد.
هرافغان حق دارد مطابق به احکام قانون، به طبع ونشر مطالب، بدون ارائه قبلي آن به مقامات دولتي، بپردازد.
احکام مربوط به مطابع، راديو وتلويزيون، نشر مطبوعات وساير وسايل ارتباط جمعي توسط قانون تنظيم مي گردد. "مادهء سي وچهارم"
- اتباع افغانستان حق دارند به منظور تأمين مقاصد مادي ويا معنوي، مطابق به احکام قانون، جمعيتها تأسيس نمايند... "مادهء سي وپنجم"
- اتباع افغانستان حق دارند براي تأمين مقاصد جايز و صلح آميز، بدون حمل سلاح، طبق قانون اجتماع و تظاهرات نمايند. "مادهء سي وششم"
- آزادي و محرمـيت مراسـلات و مـخابرات اشخاص چه به صورت مکتوب باشد وچه به وسيله تلفون، تلگـراف و وسـايل ديگر، از تعرض مصون است.
دولت حق تفتيش مراسلات ومخابرات اشخاص را ندارد، مگرمطابق به احکام قانون. "مادهء سي و هفتم"

آزادی اندیشه
یکی از وجوه آزادی، آزادی اندیشه است و آزادی اندیشه درعین حالی که یکی از مهمترین حقوق بشری به شمار می آید؛ با توجه به گوناگونی فرهنگ ها، باورها واعتقادات درجوامع مختلف، اختلافاتی نیز درتعریف و حدود آزادی اندیشه به وجود آمده است.
ماده 18 اعلامیه جهانی حقوق بشر مقرر میدارد:
"هرکس حق دارد که از آزادی فکر، وجدان و مذهب بهرهمند شود. این حق متضمن آزادی تغییر مذهب یا عقیده و همچنین متضمن آزادی اظهار عقیده و ایمان است و نیز شامل تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی است. هرکس میتواند از این حقوق، منفرداًً یا مجتمعاً، بهطور خصوصی یا بهطور عمومی برخوردار باشد.

احترام گذاشتن در سيره و روايات...